Artykuł omawia projekt prywatnej oranżerii Joachima Daniela Jaucha, dyrektora Królewskiego Urzędu Budowlanego w Warszawie, w kontekście „cytrusowej gorączki” czasów Augusta II Mocnego. W pierwszej połowie XVIII wieku fascynacja egzotyczną przyrodą i kolekcjonowaniem roślin, zwłaszcza cytrusów, stała się ważnym elementem reprezentacji władzy i prestiżu. Mecenat królewski pobudził rozwój kultury oranżeryjnej, inspirując także wysokich urzędników do zakładania własnych kolekcji.

Projekt Jaucha z lat 1722–1730 przedstawia budynek na planie prostokąta (ok. 30 × 10 m) z centralnym, ogrzewanym salą przeznaczoną do zimowania roślin. Układ wnętrz podporządkowano funkcjom praktycznym: przewidziano kuchnię, magazyny, pomieszczenia dla służby oraz część mieszkalną, mogącą służyć także jako miejsce pobytu właściciela lub gości. Fasada miała charakter powściągliwy, z dziewięcioosiowym podziałem i dekoracyjną kartuszą z monogramem „JDJ”. Analiza planów sugeruje, że budynek mógł zostać zrealizowany przy rezydencji w Solcu. Projekt świadczy o ogrodniczej pasji Jaucha i jego kompetencjach architektonicznych.

Artykuł dostępny wyłącznie w języku niemieckim.

Artykuł poświęcony jest analizie i wizualizacji projektu szklarni typu „łabędzia szyja” z końca XVIII lub początku XIX wieku, przechowywanego w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Autor wskazuje, że badania nad kulturą oranżerii w Polsce są wciąż fragmentaryczne i opierają się głównie na opracowaniach pojedynczych obiektów, brakuje natomiast całościowych studiów oraz pogłębionej analizy materiałów archiwalnych.

Omawiany rysunek łączy cechy technicznego planu z rozbudowanym opisem funkcjonalnym. Przedstawia budynek podzielony na część szklarniową i ananasarnię, wyposażony w system ogrzewania kanałowego oraz rozwiązania wentylacyjne, co świadczy o wysokim poziomie wiedzy technicznej projektanta. Autor szczegółowo analizuje schemat przestrzenny, konstrukcję i system grzewczy, a następnie podejmuje próbę rekonstrukcji wyglądu obiektu na podstawie porównań z innymi europejskimi realizacjami.

Artykuł dostępny wyłącznie w języku niemieckim.

Tekst przedstawia sylwetkę Eduarda Petzolda (1815–1891), jednego z najwybitniejszych europejskich architektów krajobrazu XIX wieku. Był on autorem i opiekunem ponad 170 ogrodów oraz parków w wielu krajach Europy, m.in. w Niemczech, Polsce i Niderlandach. Kluczową rolę w jego karierze odegrał Park Mużakowski, zaprojektowany przez księcia Hermanna von Pücklera, gdzie Petzold zdobywał doświadczenie i którym później przez wiele lat kierował. Park ten, wpisany na listę UNESCO, stał się jednym z najważniejszych osiągnięć jego życia zawodowego.

Petzold łączył praktykę projektową z refleksją teoretyczną, czerpiąc inspiracje z podróży edukacyjnych po Europie oraz z idei angielskich twórców, zwłaszcza Humphry’ego Reptona. Opublikował prace poświęcone architekturze krajobrazu i teorii barw, a także pierwszą biografię księcia Pücklera. Jego parki do dziś można podziwiać w wielu krajach. W 2024 roku powołano Fundację Eduarda Petzolda, której celem jest ochrona jego dziedzictwa oraz utworzenie Europejskiego Centrum Sztuki Ogrodowej im. Eduarda Petzolda.

Artykuł dostępny wyłącznie w języku niemieckim.